Liên quan đến vụ Sở Tài chính Hà Tĩnh rao bán gần 30kg vàng từ buôn lậu, dưới góc nhìn pháp lý, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW đã phân tích về quy định của pháp luật, việc bán vàng tịch thu nằm trong quy định nào, khách nào được mua và xưa giờ có tiền lệ chưa?
Trả lời:
Thứ nhất, về nguyên tắc pháp lý, số vàng trong vụ việc này được xác định là tang vật của hành vi vi phạm pháp luật (buôn lậu) đã bị cơ quan có thẩm quyền tịch thu. Sau khi vụ án đã được giải quyết và tài sản không còn cần thiết phục vụ hoạt động điều tra, truy tố hoặc xét xử, thì tài sản này sẽ được xác lập quyền sở hữu toàn dân và xử lý theo chế độ quản lý tài sản công.
Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 3 Nghị định 77/2025/NĐ-CP, tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân bao gồm vật chứng vụ án, tài sản khác bị tịch thu theo quy định của pháp luật về hình sự và pháp luật về tố tụng hình sự. Sau khi có quyết định thi hành án, việc quản lý và xử lý tài sản này sẽ được giao cho cơ quan có thẩm quyền.
Theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 77/2025/NĐ-CP: “Đối với vật chứng vụ án, tài sản của người bị kết án bị tịch thu đã có quyết định thi hành án của cơ quan có thẩm quyền (bao gồm cả trường hợp tại các Bản án của tòa án yêu cầu trả lại một phần tài sản cho đồng sở hữu và tịch thu một phần tài sản) thì Sở Tài chính là đơn vị chủ trì quản lý đối với tài sản do cơ quan thi hành án cấp tỉnh và cơ quan thi hành án cấp quân khu chuyển giao, Phòng Tài chính Kế toán thuộc Ủy ban nhân cấp huyện (sau đây gọi là Phòng Tài chính Kế hoạch) là đơn vị chủ trì quản lý đối với tài sản do cơ quan thi hành án cấp huyện chuyển giao”. Đối với vật chứng vụ án, tài sản của người bị kết án bị tịch thu đã có quyết định thi hành án, thì Sở Tài chính là đơn vị chủ trì quản lý đối với tài sản do cơ quan thi hành án cấp tỉnh chuyển giao. Do đó, việc Sở Tài chính Hà Tĩnh tiếp nhận và tổ chức xử lý lô vàng nói trên là phù hợp với quy định pháp luật.
Về phương thức xử lý, khoản 4 Điều 8 Nghị định 77/2025/NĐ-CP quy định trường hợp tài sản không thuộc các hình thức xử lý khác thì có thể được bán để thu tiền nộp ngân sách nhà nước. Đồng thời, điểm c khoản 1 Điều 16 Nghị định 77/2025/NĐ-CP quy định “Việc bán tài sản theo hình thức niêm yết giá được thực hiện trong các trường hợp: tài sản không thuộc phạm vi quy định tại các điểm a,b và d khoản này mà giá trị của một vụ việc vi phạm từ 100 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng/vụ việc; vàng, bạc”. Vì vậy, việc Sở Tài chính thực hiện bán lô vàng theo hình thức niêm yết giá là một phương thức xử lý tài sản công đã được pháp luật cho phép.
Thứ hai, về đối tượng được tham gia mua tài sản, pháp luật hiện hành không giới hạn chỉ một nhóm chủ thể cụ thể. Theo khoản 2 Điều 26 Nghị định 186/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, về nguyên tắc cá nhân, tổ chức có nhu cầu đều có thể đăng ký mua tài sản công theo phương thức niêm yết giá, miễn là không thuộc các trường hợp bị cấm tham gia.
Các trường hợp không được tham gia mua bao gồm:
- “Người không có hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, hoặc tại thời điểm đăng ký mua không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình;
- Người có thẩm quyền quyết định bán tài sản, người trực tiếp giám định, xác định lại giá trị tài sản;
- Cha, mẹ, vợ, chồng, con hoặc anh, chị, em ruột của những người có thẩm quyền nêu trên.”
Ngoài các trường hợp bị loại trừ này, cá nhân, doanh nghiệp hoặc tổ chức kinh tế đều có thể đăng ký mua nếu đáp ứng đầy đủ thủ tục theo thông báo bán tài sản và thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo quy định.
Như vậy, dưới góc độ pháp lý, việc Sở Tài chính Hà Tĩnh rao bán lô vàng gần 30kg là hoạt động xử lý tài sản đã được xác lập quyền sở hữu toàn dân theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công. Phương thức bán niêm yết giá đối với vàng cũng đã được pháp luật cho phép. Về nguyên tắc, bất kỳ tổ chức, cá nhân nào không thuộc trường hợp bị cấm theo quy định đều có thể đăng ký mua tài sản này, nếu đáp ứng các điều kiện và thủ tục theo thông báo của cơ quan có thẩm quyền.
